Phác đồ điều trị viêm tiểu phế quản cấp dạng hen là gì?

Tìm hiểu về phác đồ điều trị viêm tiểu phế quản bội nhiễm, cấp bội nhiễm và viêm tiểu phế quản co thắt để có thể phòng tránh căn bệnh này cho trẻ em cũng như người lớn.

Viêm tiểu phế quản cấp là gì?

Viêm tiểu phế quản cấp là một bệnh viêm cấp tính đường hô hấp dưới xảy ra ở trẻ nhỏ dưới 2 tuổi và nhiều nhất là ở trẻ dưới 6 tháng. Bệnh xuất hiện nhiều nhất là vào mùa Đông Xuân. Tổn thương cơ bản là hiện tượng viêm xuất tiết, phù nề niêm mạc tiểu phế quản lan rộng dẫn đến hậu quả là tắc hẹp đường thở gây khó thở và tím tái. Nếu không điều trị viêm tiểu phế quản cấp cho trẻ kịp thời sẽ có thể dẫn đến suy hô hấp và tử vong.

Viêm tiểu phế quản cấp khác viêm phế quản thế nào?

Viêm phế quản

Viêm phế quản là một bệnh của đường hô hấp mà trong đó niêm mạc của các phế quản trong phổi bị viêm. Khi đó, niêm mạc phế quản bị kích thích sẽ phồng lên và làm hẹp hoặc tắc nghẽn các tiểu phế quản, sẽ gây ra ho và có thể ho có đờm đặc. Bệnh có 2 dạng: cấp tính (kéo dài ngắn hơn 6 tuần) và mạn tính (thường xuyên tái phát trong vòng hơn 2 năm). Ngoài ra, ở những bệnh nhân bị hen phế quản thì niêm mạc phế quản cũng có thể bị viêm và gây nên tình trạng viêm phế quản dạng hen.

Viêm tiểu phế quản cấp

Viêm tiểu phế quản cấp là bệnh viêm đường hô hấp trên và dưới, bệnh thường gặp ở trẻ em dưới 2 tuổi. Bệnh do virus gây ra và thường xảy ra vào mùa lạnh và mùa mưa. Bệnh cũng có liên quan đến chứng hen ở trẻ đang bú mẹ.
Biểu hiện lâm sàng của viêm tiểu phế quản cấp: ban đầu trẻ có thể bị viêm mũi và viêm họng thông thường. Khoảng 36 đến 72 giờ tiếp theo, những triệu chứng của viêm đường hô hấp dưới như ho khan, thở nhanh, co kéo… bắt đầu xuất hiện. Bệnh viêm tiểu phế quản cũng có thể biểu hiện ở dạng cấp tính với suy hô hấp cấp, nhịp tim nhanh, tím tái, thở nhan, toát mồ hôi lạnh. Trẻ dưới 3 tháng tuổi có thể bị ngưng thở ngay cả khi bệnh ở thể nhẹ.


Viêm tiểu phế quản cấp là bệnh rất hay gặp ở trẻ bú mẹ và rất dễ nhầm với các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp khác. Vì trẻ thường có các biểu hiện như ho, ngạt mũi, xổ mũi, hắt hơi… Do đó, tình trạng phụ huynh và chính các bác sỹ chẩn đoán nhầm bệnh xảy ra phổ biến. Tuy nhiên, điểm đáng lưu ý ở viêm tiểu phế quản là đi kèm theo các triệu chứng ho, hắt hơi, xổ mũi nước trong, trẻ thường không bị sốt hoặc chỉ sốt nhẹ. Ngay cả trẻ sơ sinh bị viêm tiểu phế quản cấp cũng như vậy.

Viêm tiểu phế quản bội nhiễm, cấp bội nhiễm và co thắt

Viêm tiểu phế quản bội nhiễm

Viêm tiểu phế quản nếu như không được điều trị kịp thời và đúng cách thì có thể làm cho vi khuẩn xâm nhập vào đường hô hấp và làm cho bệnh nhân đồng thời bị thêm viêm tiểu phế quản do vi khuẩn và virut. Tình trạng này được gọi là viêm tiểu phế quản bội nhiễm hay viêm tiểu phế quản đã có bội nhiễm.

Nguyên nhân gây viêm tiểu phế quản bội nhiễm: điển hình đó là do tình trạng viêm lan từ đường hô hấp trên xuống tới đường phế quản là liên cầu, phế cầu, Moraxella catarrhalis…

Cách phòng tránh bệnh viêm tiểu phế quản bội nhiễm:

• Vệ sinh răng miệng sạch sẽ là một cách tốt để phòng bệnh viêm tiểu phế quản bội nhiễm, xây dựng một chế độ ăn uống hợp lý đảm bảo dinh dưỡng.
• Khi bị sốt trên 38,5 độ C thì nên sử dụng thuốc hạ sốt ngay, tránh để xảy ra tình trạng nghiêm trọng hơn. Đặc biệt trong trường hợp trẻ bị viêm tiểu phế quản bội nhiễm mẹ cần hết sức quan tâm và luôn bên trẻ đề phòng bé bị sốt cao sẽ rất nguy hiểm.
• Với người bị viêm tiểu phế quản do virut, khi có hiện tượng đau tức ngực, khó thở, da bị tím tái thì cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế hay bệnh viện để có thể điều trị kịp thời. Vì rất có thể bệnh nhân đã mắc viêm tiểu phế quản bội nhiễm và cần được điều trị ngay bằng thuốc kháng sinh như cephalexin, amoxicilin, erythromyxin,… hay thuốc chống phế quản co thắt salbutamol, theophylin, thuốc kháng histamine, các loại thuốc an thần, các loại thuốc long đờm,…

Viêm tiểu phế quản cấp bội nhiễm

Viêm tiểu phế quản cấp bội nhiễm là một dạng biến chứng của viêm tiểu phế quản bội nhiễm và xảy ra nhiều nhất đối với trẻ sinh non, trẻ dưới 2 tháng tuổi hay trẻ dưới 44 tuần tuổi. Ngừng thở là triệu chứng cơ bản báo hiệu có biến chứng, tuy nhiên, triệu chứng này có thể nhẹ và rất khó nhận biết được.

Viêm tiểu phế quản co thắt

Bệnh viêm tiểu phế quản co thắt, nghĩa là toàn bộ đường dẫn khí vào phổi bị viêm nhiễm và chít hẹp do phù nề, co thắt. Đây là một dạng của bệnh viêm phế quản chứ không phải là triệu chứng của bệnh hen mà nhiều người lầm tưởng.

Nguyên nhân gây bệnh viêm tiểu phế quản co thắt

Viêm tiểu phế quản co thắt chủ yếu là virus gây nên, thông thường là virus RSV làm hẹp tiểu phế quản trong phổi. Ngoài ra, nguyên nhân gây viêm tiểu phế quản co thắt còn có thể là ký sinh trùng, hóa chất, dị vật. Thời tiết thay đổi thất thường, đặc biệt là mùa Đông và chế độ dinh dưỡng kém là những yếu tố khiến bệnh hình thành, phát triển thuận lợi.

Điều trị viêm tiểu phế quản co thắt

Bởi vì bệnh viêm tiểu phế quản co thắt do virut nên kháng sinh hoàn toàn không tác dụng. Còn trường hợp nhiễm khuẩn thì cần điều trị bằng kháng sinh càng sớm càng tốt. Tốt nhất là điều trị theo kháng sinh đồ, đồng thời uống thêm các thuốc giãn phế quản, thuốc làm loãng đờm để tăng cường tác dụng của kháng sinh. Khi điều trị viêm tiểu phế quản co thắt bằng kháng sinh, cần phải chú ý sử dụng đúng liều lượng và phải dùng đủ thời gian.

Phác đồ điều trị viêm tiểu phế quản cấp dạng hen ở trẻ em

Phác đồ điều trị viêm tiểu phế quản cấp dạng hen ở trẻ em

Phác đồ điều trị viêm tiểu phế quản cấp dạng hen ở trẻ em

Nguyên tắc điều trị viêm tiểu phế quản cấp ở trẻ em: cung cấp đủ nước, điện giải và dinh dưỡng cho bệnh nhân, đảm bảo đủ oxy.
Thể nhẹ: điều trị tại nhà
Ăn uống đầy đủ, chia nhỏ bữa. Uống nhiều nước, hạ sốt, vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý, hướng dẫn bố mẹ phát hiện dấu hiệu nặng thì cần tái khám và nhập viện ngay sau 2 ngày.
Thể trung bình: điều trị tại bệnh viện
+ Thở oxy để duy trì SpO2 >92%: Với bệnh nhân viêm tiểu phế quản cấp dưới 3 tháng có biểu hiện gắng sức khi thở, bão hòa oxy giảm khi bú. Nên ăn uống đầy đủ và chia nhỏ bữa.
+ Chỉ định nuôi ăn qua sonde dạ dày khi:
Bệnh nhân viêm tiểu phế quản cấp thở nhanh trên 70 đến 80 lần/phút.
• Nôn liên tục nếu ăn uống bằng đường miệng
• Khi trẻ bú hoặc ăn mà SpO2<90% dù đã thở Oxygen.
• Khó phối hợp với các động tác mút, nuốt, hô hấp.
+ Vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý.
+ Cần truyền dịch khi trẻ có dấu hiệu bị mất nước.
+ Khí dung Ventolin 0.15 mg/kg/lần khí dung 2 lần cách 20 phút và cần phải đánh giá lại sau 1 giờ:
• Nếu có đáp ứng sau 1h thì có thể dùng tiếp khí dung mỗi 4 đến 6 giờ/lần cho đến khi triệu chứng suy hô hấp cải thiện.
• Nếu không có đáp ứng thì không cần dùng tiếp
+ Nước muối ưu trương 3%: Sử dụng cho trẻ bị khò khè lần đầu, không đáp ứng với những thuốc giãn phế quản.
Thể nặng: Điều trị tại bệnh viện – Theo dõi tại phòng cấp cứu
+ Thở oxy
+ Truyền dịch khi bệnh nhân viêm tiểu phế quản cấp có dấu hiệu bị mất nước.
+ Khí dung (liều như trên). Chú ý với bệnh nhân thở nhanh trên 70 lần/phút, Sp02 <92%: cần phải dùng khí dung Salbutamol có oxy (6 lít/phút).
+ Corticoid chỉ sử dụng khi bệnh nhân có nghi ngờ bị hen hoặc bị suy hô hấp. Liều lượng: Prednisolon 1 đến 2 mg/kg/ngày hoặc Methylprednisolon 1 – 2 mg/kg/ngày (3 – 5 ngày).
+ Kháng sinh khi viêm tiểu phế quản có biểu hiện bội nhiễm.
+ Điều chỉnh thăng bằng toan kiềm. Nếu SpO2 < 90%, khí máu PaCO2 tăng cao >70 mm Hg, cân nhắc đặt nội khí quản, thở máy.
Thể rất nặng: Điều trị tại bệnh viện – chuyển điều trị tích cực
+ Theo dõi chặt chẽ: độ bão hòa oxy, nhịp thở, mạch.
+ Kiểm tra khí máu.
+ Thở máy hoặc thở CPAP.
+ Truyền dịch và khí dung.

Trên đây là những thông tin và phác đồ điều trị viêm tiểu phế quản cấp dạng hen ở trẻ em để bạn có thể tham khảo. Hy vọng những thông tin của chúng tôi có ích cho các bạn. Chúc các bạn luôn khỏe mạnh.

Leave a Reply